FIETSEN MET UW EIGEN SPIEREN, ONDANKS EEN (ZWARE) AANDOENING
BerkelBike Blog
feb 14
voorkomen van decubitus

Voorkomen van decubitus in diverse situaties

Risico groepen decubitus

Decubitus (doorligplekken) is in de eerste plaats een groot probleem voor diegene die het overkomt. Daarnaast is het voor de maatschappij een grote kostenpost. Decubitus kost de Nederlandse gezondheidszorg een half miljard euro per jaar. Bij decubitus kan er grof weg een onderscheid gemaakt worden tussen mensen die bedlegerig zijn aan het einde van hun leven en patiënten die door een aandoening gedeeltelijk verlamd zijn, bijvoorbeeld door een dwarslaesie, MS of een herseninfarct.

Passieve preventie decubitus
Het voorkomen van decubitus dient bij beide groepen anders aangepakt te worden. Bij de bedlegerige zijn het vaak passieve maatregelen, gericht op het verminderen van de belasting. Speciale anti decubitus matrassen en regelmatig door personeel veranderen van de lighouding van de patiënt wordt hierbij het meest toegepast.

De laatste jaren is hier veel aandacht voor, omdat uit onderzoek is gebleken dat er tussen ziekenhuizen en verpleeginstellingen grote verschillen zijn/waren in het voorkomen van decubitus.

Actieve preventie decubitus

Bij de tweede groep gaat het vaak om een relatief jonge (MS, dwarslaesie) en actieve groep mensen. De beste aanpak om decubitus te voorkomen bij deze groep is meer gericht op het activeren van de risico gebieden. Meestal zijn dit de benen en billen. Door training wordt de structuur van de spier sterker en de doorbloeding beter.

Hierdoor worden de bloedvaten veel minder makkelijk dicht gedrukt. Tevens worden de spiercellen steviger, waardoor ze minder snel vervormen. Door de verlammingsverschijnselen is het trainen van de benen door te lopen vaak onmogelijk. Op deze website zijn diverse slimme oplossingen te vinden. Zo kan men op een veilige manier de verlamde benen trainen, zelfs wanneer deze spieren geheel verlamd zijn.

Decubitus preventie bij gedeeltelijke verlamming
Bij een gedeeltelijke uitval van de benen, zoals bij MS, een herseninfarct, polio etc. Is het de kunst om de spier zoveel mogelijk zelf te laten doen, zonder dat de beweging gehinderd wordt door coördinatie problemen of haperingen. Om de coördinatie problemen op te lossen bestaat er een heel scala aan handige hulpmiddelen, van een voetenbakje tot halve exoskeleten. Deze hulp kan komen van een bewegingstrainer met een elektromotor, waarbij men indoor kan trainen.

Enkele voorbeelden hiervan zijn de EasyEnergy en de BerkelBike. Hierbij zorgen de armen voor een vlotte beweging van de benen. Het is mogelijk om met deze producten zowel buiten als binnen te fietsen. Indien men binnenshuis wilt fietsen, dient men hiervoor een hightech rollerbank te gebruiken. Deze twee genoemde producten kunnen tevens uitgerust worden met een hulpmotor die rechtstreeks de trappers aandrijft. Het grote voordeel met een hulpmotor is dat hiermee iedereen een vlotte trapbeweging kan maken.

Decubitus preventie bij een complete dwarslaesie
Bij een complete dwarslaesie is mechanisch hulp niet voldoende om decubitus te voorkomen.
Een actieve samentrekking van de spier, is namelijk de prikkel die leidt tot de versteviging van de spier en een betere doorbloeding. Om bij een complete dwarslaesie behoorlijke resultaten te behalen, dient de spier van buitenaf opdracht te krijgen om samen te trekken. Hiervoor is het van belang, dat men begrijpt dat er twee soorten complete dwarslaesies bestaan.

Decubitus preventie bij een spastische verlamming
Bij een spastische verlamming zit er nog actieve, motorisch zenuwweefsel onder de laesie. Deze zenuwcellen, die aan de spieren zitten en voor de spiersamentrekkingen zorgen, zijn nog intact. Echter bereikt de informatie die afkomstig is van de hersenen deze zenuwcellen niet.

Gezien deze zenuwcellen geen signalen krijgen van de hersenen, worden deze steeds gevoeliger. Met als gevolg dat de zenuwcellen gaan reageren op signalen die daar niet voor bedoeld zijn. De spieren worden hierdoor “zomaar” geactiveerd. Deze spontane samentrekkingen noemen we spasme. Spasme kunnen enorm hinderlijk zijn, maar verteld ons ook dat de zenuw aan de spier nog intact is.
Voor mensen met een dwarslaesie van deze type is het FES systeem ontwikkeld. Het Impuls systeem kan op elke EasyEnergy, EasyLegs en BerkelBike geplaatst worden. Lees hier meer over het FES systeem.

Voorkomen van decubitus bij een slappe verlamming
De andere groep mensen met een dwarslaesie, die een verhoogde kans op decubitus hebben, zijn de lage laesies of slappe verlammingen. Bij deze patiënten is er onvoldoende zenuwweefsel onder de laesie aanwezig en zit er geen levend zenuwvezel meer aan de spier. We spreken dan over een gedenerveerde spier. Typerend aan deze verlamming is de afwezigheid van zichtbare spiersamentrekkingen, sinds het ontstaan van de dwarslaesie. Het gaat hierbij altijd om lagere dwarslaesies. Zelden hoger dan thoracaal 8 en meestal T12 of lager. Tot voor kort was het actief voorkomen van decubitus onmogelijk.

Echter heeft de komst van de RISE Stimulator, december 2010, dit veranderd. Deze stimulator kan iets wat tot een paar jaar geleden voor onmogelijk werd gehouden. De RISE Stimulator kan de spier namelijk direct activeren. Het kan de spier dermate sterke pulsen geven, dat de zenuw overbodig wordt. Lees hier meer over hoe de RISE Stimulator decubitus kan voorkomen.